Cây xạ vàng là một trong những cây thuốc nam có tác dụng điều trị bệnh gan như: men gan cao, mỡ máu, vàng da, viêm gan B. Đây là một cây thuốc nam bản địa mới được sử dụng trong phạm vi dân gian ở Hòa Bình, được người Mường Hòa Bình coi là một bí kíp để có lá gan khỏe mạnh.
Là một loại cây thuộc họ xạ (cùng họ với xạ đen, một thảo dược dùng trong điều trị ung thư) cây xạ vàng lại được người Mường Hòa Bình dùng làm thuốc giải độc gan, hạ men gan và giải độc bia rượu, giảm mụn nhọt.
Từ xa xưa cây xạ vàng đã là một trong những loại thảo dược rất quen thuộc với người dân vùng núi cao của tỉnh Hòa Bình, loại cây này được người dân nơi đây sử dụng hàng ngày làm trà để bảo vệ chức năng gan, giải độc bia rượu và các chất độc hại ra khỏi cơ thể.
Ngoài ra cây xạ vàng còn có công dụng ống giảm mụn nhọt, giúp cơ thể có một làn da trắng đẹp (Có lẽ đây cũng là lý do giải thích vì sao những thiếu nữ người mường thường có làn da trắng và rất đẹp).
Đến tận ngày nay xạ vàng vẫn luôn là loại trà được nhiều gia đình ở Hòa Bình coi như bảo bối cho sức khỏe gia đình.
1. Vài nét về cây xạ vàng
Xạ vàng là loại dược liệu quen thuộc của vùng núi Hòa Bình.
Cây xạ vàng là dạng cây thân gỗ nhỏ, thường chỉ cao dưới 1,5 mét, hình dáng gần giống với cây xạ đen. Thân xạ vàng có màu vàng, nhất là khi thái mỏng rồi đem phơi khô, các thớ gỗ bên trong của xạ vàng có màu vàng nhạt.
Ở nước ta cây xạ vàng thường mọc ở một số khu vực miền núi Tây Bắc, đặc biệt là ở các huyện Tân Lạc, Kim Bôi, Đà Bắc, Cao Phong của tỉnh Hòa Bình. Ngoài ra chúng tôi còn nhận thấy loài cây này có nhiều ở Sơn La, Điện Biên, Lai Châu.
2. Cách chế biến, thu hái của người dân
Người dân thu hái xạ vàng quanh năm, người ta thường chỉ lấy nguyên phần thân cây để làm thuốc (Không dùng lá và dễ). Theo người dân ở Hòa Bình thì toàn bộ các bộ phận của cây đều sử dụng làm thuốc được, tuy nhiên thân và rễ được cho là có tác dụng tốt.
Nhưng điều đặc biệt là người dân ở đây bao đời nay đã ý thức được giá trị của các loài thảo dược, nên bất cứ loài nào khi khai thác dược liệu người ta không bao giờ đào tận gốc. Mà chỉ lấy thân, lá để giữ gìn bảo tồn nguồn dược liệu quý, sử dụng cho ngày này và mãi mãi về sau.
Thân cây chặt về sẽ được cạo sạch vỏ, bỏ các cành con li ti, rồi đem chặt vát thật mỏng, phơi thật khô bảo quản dùng dần.
3. Công dụng của cây xạ vàng
Theo kinh nghiệm dân gian, cây xạ vàng có những tác dụng chính như sau:
- Điều trị khô gan
- Mát gan giải độc, hạ men gan
- Giải độc do uống nhiều rượu bia, thuốc Tây
- Hạ mỡ máu cao
- Hỗ trợ điều trị viêm gan A, B
- Giảm mụn, giúp da dẻ mịn mà không mụn
- Tăng sức đề kháng, giảm đau các khớp
- Giúp thanh nhiệt, hành tủy, điều hòa hoạt huyết
Ngoài ra cây xạ vàng còn sử dụng để điều trị một số bệnh khác, tùy từng loại bệnh mà dân gian có những cách sử dụng xạ vàng khác nhau.
4. Lưu ý khi dùng xạ vàng
Xạ vàng là loại dược liệu tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, một số đối tượng không nên sử dụng cây xạ vàng tránh ảnh hưởng đến cơ thể như:
- Phụ nữ đang mang thai và cho con bú.
- Trẻ em dưới 8 tuổi.
Khi sử dụng xạ vàng để trị bệnh cần hạn chế bia, rượu, thuốc lá, các chất kích thích và không nên ăn rau muống vì làm giảm hiệu quả của dược liệu.
Không nên kết hợp xạ vàng với các loại thuốc Tây, nên uống cách nhau 2-4 giờ để phát tránh tương tác.
Có thể sử dụng song song cây xạ đen với các loại thuốc tây y, nhưng không nên sử dụng cùng lúc (sử dụng cách nhau ít nhất 30 phút để phát huy được hiệu quả tối đa của thuốc).
5. Cây xạ vàng trong Cao Vị Can
Sau nhiều năm nghiên cứu và thấy được công dụng của cây Xạ vàng trong việc điều trị các bệnh về gan, người dân vùng cao tại Hòa Bình đã kết hợp Xạ vàng cùng cùng những loại thảo dược chất lượng khác.
Sản phẩm Cao Vị Can dành cho người mắc các bệnh lý về gan
Sản phẩm bao gồm các thành phần: Xạ vàng, nấm linh chi, an xoa, cà gai leo… đều là những loại thảo dược quý có công dụng rất tốt trong việc hỗ trợ các vấn đề về gan, đặc biệt là viêm gan, xơ gan và các tổn thương gan do bia rượu.
